बढ्दो भक्तजन, नयाँ मन्दिर र फोरजीसँगै आजदेखि बडीमालिकामा पूजा सुरु

धनगढी : धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्य बडीमालिकामा आजदेखि मेला तथा पूजा सुरु भएको छ। समुद्री सतहबाट करिब ४ हजार २०० मिटरको उचाइमा रहेको बडीमालिका भगवती मन्दिरमा मुख्य पूजाको दिन नजिकिँदै गर्दा भक्तजनको चहलपहल पनि बढ्न थालेको छ।

जनैपूर्णिमाको अघिल्लो दिन हुने मुख्य पूजालाई लक्षित गर्दै यस वर्ष अगावै पूजा सुरु गरिएको हो। मुख्य पूजा भदौ ११ गते हुने भए पनि एकै दिन ठूलो सङ्ख्यामा दर्शनार्थी ओइरिँदा व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण हुने भएकाले अगावै पूजा सुरु गरिएको मन्दिरका मुख्य पुजारी नेत्र पाध्यायले बताए।

बडीमालिकामा पछिल्ला वर्षमा भक्तजनको सङ्ख्या निरन्तर बढ्दै गएको छ। गत वर्ष मात्रै ४५ हजारभन्दा बढी भक्तजनले मन्दिरमा दर्शन गरेका थिए। यस वर्ष उक्त सङ्ख्या अझ बढ्ने अनुमान गरिएको बडीमालिका नगरपालिकाका प्रमुख अमरबहादुर खड्काले बताए।

भक्तजनको बढ्दो आकर्षणसँगै गत वर्ष नेपाली सेनाले प्यागोडा शैलीमा निर्माण गरेको नयाँ मन्दिरले बडीमालिकाको धार्मिक तथा पर्यटकीय आकर्षण थप बढाएको स्थानीयको बुझाइ छ। धार्मिक आस्था, हिमाली भूगोल, विशाल पाटन, दुर्लभ वन्यजन्तु र प्राकृतिक सौन्दर्यले बडीमालिकालाई पछिल्लो समय तीर्थयात्रासँगै पर्यटनको गन्तव्यका रूपमा समेत स्थापित गरिरहेको छ।

तर बढ्दो पर्यटक र भक्तजनको चापसँगै बडीमालिकाको अर्को चुनौती सञ्चार सम्पर्क हो। मेला सुरु हुनुअघि नै फोरजी सेवा सञ्चालन गर्ने तयारी भए पनि मौसम प्रतिकूल हुँदा उपकरण जडानको काम प्रभावित भएको नेपाल टेलिकम दूरसञ्चार कार्यालयका प्रमुख ईश्वर सिंहले बताए।

भौगोलिक विकटताका कारण स्थलमार्गबाट उपकरण पुर्‍याउन कठिन भएपछि बडीमालिकाको त्रिवेणी पाटनसम्म हेलिकप्टरमार्फत उपकरण पुर्‍याइएको थियो। तर, उपकरण समयमै नपुग्दा निर्माणका लागि पुगेको प्राविधिक टोली फर्किनुपरेको थियो। अहिले स्थानीय तहले त्रिवेणी पाटनबाट टावर निर्माणस्थलसम्म उपकरण पुर्‍याउने काम अघि बढाएको सिंहले बताए। मेला अगावै फोरजी सेवा सञ्चालनमा ल्याउने तयारी रहेको बताइएको छ।

सञ्चार सुविधा विस्तारले बडीमालिकाको यात्रालाई केवल धार्मिक अनुष्ठानमा सीमित नराखी आधुनिक पर्यटन गन्तव्यसँग जोड्ने सम्भावना पनि बढाएको छ। हजारौँ भक्तजन पुग्ने क्षेत्रमा मोबाइल तथा इन्टरनेट सेवा उपलब्ध हुनु सूचना प्रवाह, सुरक्षा, आपत्कालीन उद्धार र पर्यटकको सहजताका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

बडीमालिकाको यात्रामा धार्मिक परम्पराको अर्को महत्वपूर्ण अध्याय हो, डोटीको पेटारो। डोटीबाट सरकारी पूजा सामग्रीसहितको टोली साउन २८ गते नै बडीमालिकातर्फ प्रस्थान गरिसकेको छ। पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको पेटारो केवल पूजासामग्री बोक्ने परम्परा मात्र नभई डोटी र बडीमालिकाबीचको ऐतिहासिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धको जीवित प्रतीकका रूपमा स्थापित छ।

बाजुरा, डोटी र जुम्लाबाट पूजा सामग्रीसहित सरकारी टोली बडीमालिका पुग्ने परम्पराले पनि यस क्षेत्रको धार्मिक महत्त्वलाई अझ गहिरो बनाएको छ।

दर्शनार्थीको बढ्दो चापलाई व्यवस्थित गर्न जिल्ला प्रशासन, स्थानीय तह र सुरक्षा निकायले तयारी तीव्र पारेका छन्। मेला सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित बनाउन १४ बुँदे निर्णय गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी डोरेन्द्र निरौलाले बताए। मन्दिर जाने मार्गमा सङ्केत चिह्न, साइनबोर्ड तथा सूचना पाटी राखिनुका साथै धार्मिक क्षेत्रको पवित्रता कायम गर्न मदिरा, लागूपदार्थ र मासुजन्य वस्तु निषेध गर्ने निर्णय गरिएको छ।

लेक लाग्ने, बिरामी पर्ने वा अन्य कारणले आपत्कालीन उद्धार आवश्यक पर्ने दर्शनार्थीका लागि समेत उद्धार संयन्त्र तयार पारिएको छ। स्वास्थ्य कार्यालय, जिल्ला अस्पताल, सुरक्षा निकाय, स्थानीय तह र नेपाली सेनाबीचको समन्वयमा स्वास्थ्य तथा उद्धार व्यवस्थापन गरिने जनाइएको छ।

बडीमालिका केवल एउटा मन्दिर होइन, पौराणिक विश्वास, जीवित परम्परा र हिमाली प्रकृतिको संगम हो। त्रिवेणी, २२ पाटन, खेतीबेती, विष्णुपानी र धर्मद्वारजस्ता स्थलले यसको प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वलाई थप विशिष्ट बनाएका छन्।

खेतीबेतीमा भगवती र मैसासुरबीच युद्ध हुँदा रोपिँदै गरेको धान यथास्थितिमा रहेको किंवदन्तीदेखि दुर्लभ डाँफे, मुनाल र कस्तुरीसम्मका कथाले बडीमालिकाको यात्रालाई केवल दर्शनमा सीमित गर्दैनन्। हिमाली पाटन, फूलले ढाकिएका फाँट, आसपासका प्राकृतिक दृश्य र धार्मिक किंवदन्तीले यहाँ पुग्ने यात्रुलाई छुट्टै अनुभव प्रदान गर्छन्।

यसरी बडीमालिकामा यस वर्षको पूजा सुरु हुनु एउटा धार्मिक पर्वको सुरुवात मात्र होइन। ४५ हजारभन्दा बढी भक्तजन पुगेको विगत, नयाँ मन्दिरले थपेको आकर्षण, सञ्चार जोड्ने तयारीमा रहेको फोरजी र पुस्तौँदेखि बोकिने डोटीको पेटारो, यी सबैले बडीमालिकाको बदलिँदो पहिचानको कथा भनिरहेका छन्।

अब चुनौती भनेको बढ्दो धार्मिक तथा पर्यटकीय आकर्षणलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र दिगो पर्यटनसँग जोड्नु हो। आवश्यक पूर्वाधार, सञ्चार, स्वास्थ्य र व्यवस्थापनले साथ दिन सके बडीमालिका सुदूरपश्चिमको मात्र नभई नेपालको महत्वपूर्ण हिमाली धार्मिक–पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा अझ बलियोसँग स्थापित हुन सक्छ।