पाँच महिनापछि देउवा फर्किँदै : स्वागतदेखि राष्ट्रिय भेलासम्म, कांग्रेसमा शक्ति प्रदर्शनको तयारी

धनगढी : नेपाली कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा करिब पाँच महिनापछि स्वदेश फर्किन लागेसँगै कांग्रेसभित्रको राजनीतिक गतिविधि थप तातेको छ। देउवाको स्वदेश फिर्तीलाई राष्ट्रिय भेलासँग जोडेर उनको समूहले शक्ति प्रदर्शनको तयारी थालेको छ भने संस्थापन पक्ष महाधिवेशन केन्द्रित गतिविधिमा सक्रिय बनेको छ।

देउवा साउन २८ गते दिउँसो त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उत्रिने कार्यक्रम छ। उनको स्वागतका लागि राष्ट्रिय भेला आयोजक समितिले भव्य तयारी गरिरहेको छ। आयोजक समितिका संयोजक डा. शशांक कोइरालाको नेतृत्वमा पार्टीका शीर्ष नेताहरू विमानस्थल पुगेर देउवाको स्वागत गर्ने तयारी रहेको प्रचार–प्रसार उपसमितिका संयोजक मीन विश्वकर्माले जानकारी दिए।

विश्वकर्माका अनुसार देउवाको स्वागतमा करिब ५ देखि ७ हजार नेता–कार्यकर्ता विमानस्थलमा उपस्थित हुने अनुमान गरिएको छ। ‘हामीले स्वागत गर्न पाउनुपर्छ भनेर नै उहाँलाई दिउँसो आउने गरी मिलाइएको हो। संयोजककै नेतृत्वमा पार्टीका शीर्ष नेताहरू स्वागतमा जानुहुन्छ,’ विश्वकर्माले भने।

देउवाको स्वागत कार्यक्रमलाई सामान्य औपचारिकताका रूपमा मात्र नहेरी कांग्रेसभित्रको पछिल्लो शक्ति संघर्षसँग जोडेर हेर्न थालिएको छ। करिब पाँच महिनापछि स्वदेश फर्किन लागेका देउवा राष्ट्रिय भेलाको पूर्वसन्ध्यामा काठमाडौं आउन लागेकाले उनको आगमनले पार्टीभित्रको राजनीतिक समीकरणलाई थप तरंगित बनाउने देखिएको छ।

आयोजक समितिले देउवाको स्वागतमा ठूलो संख्यामा नेता–कार्यकर्ता उतार्ने तयारी गरिरहँदा राष्ट्रिय भेलाको तयारी पनि तीव्र बनाइएको छ। साउन २९ देखि ३१ गतेसम्म काठमाडौंमा हुने भनिएको भेलालाई देउवा समूहले आफ्नो संगठनात्मक शक्ति प्रदर्शनको महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा लिएको देखिन्छ।

फेक विज्ञप्तिदेखि शक्ति प्रदर्शनसम्म

आज आयोजक समितिका संयोजक डा. शशांक कोइरालाको नाममा राष्ट्रिय भेला स्थगित भएको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा एउटा विज्ञप्ति सार्वजनिक भएपछि कांग्रेसभित्र थप विवाद चर्किएको थियो। आयोजक समितिले उक्त विज्ञप्ति फर्जी भएको भन्दै खण्डन गरेको छ।

प्रचार–प्रसार उपसमितिका संयोजक विश्वकर्माले संयोजक कोइरालाको हस्ताक्षरसमेत किर्ते गरेर भेला स्थगित भएको भ्रम फैलाइएको आरोप लगाएका छन्। उनका अनुसार भेला निर्धारित मितिमै हुनेछ र तयारी रोकिएको छैन।

भेला स्थगित भएको भन्दै फर्जी सूचना फैलिनु र त्यसको प्रतिउत्तरमा देउवाको स्वागतमा हजारौँ कार्यकर्ता उतार्ने तयारी हुनुले कांग्रेसभित्रको शक्ति संघर्ष अब संगठनात्मक पकडसँगै सूचना, प्रचार र मनोवैज्ञानिक दबाबको मोर्चामा समेत प्रवेश गरेको देखिन्छ।

देउवाको आगमन किन महत्वपूर्ण ?

देउवा लामो समय कांग्रेसको नेतृत्वमा रहेका नेता हुन्। पार्टीको औपचारिक नेतृत्वबाट बाहिरिए पनि संगठनभित्र उनको प्रभाव र समर्थकको ठूलो आधार रहेको दाबी देउवा समूहले गर्दै आएको छ।

यसैबीच, कांग्रेसको आधिकारिकतासम्बन्धी विवादमा सर्वोच्च अदालतबाट पुनरावलोकनको प्रक्रियातर्फ जाने आदेश आएपछि देउवा समूह थप उत्साहित बनेको देखिन्छ। यही पृष्ठभूमिमा देउवाको स्वदेश फिर्ती र त्यसलगत्तै हुने राष्ट्रिय भेलालाई समूहले राजनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा उपयोग गर्न खोजेको देखिन्छ।

देउवाको स्वागतमा हजारौँ कार्यकर्ता सहभागी गराउने तयारीले पनि उनको समूह आफ्नो संगठनात्मक हैसियत सार्वजनिक रूपमा देखाउन चाहेको संकेत गर्छ।

शशांकको भूमिका पनि चर्चामा

राष्ट्रिय भेलाको नेतृत्व डा. शशांक कोइरालाले गरिरहेका छन्। कांग्रेसभित्र तुलनात्मक रूपमा समन्वयकारी नेताका रूपमा हेरिने कोइरालाको नेतृत्वमा देउवा समूहले राष्ट्रिय भेला आयोजना गर्नु आफैंमा अर्थपूर्ण राजनीतिक सन्देश हो।

देउवाको स्वागतमा समेत कोइरालाको नेतृत्व रहने भएपछि उनको भूमिका अझै चर्चामा आएको छ। उनी देउवा समूहको राजनीतिक शक्ति प्रदर्शनमा नेतृत्व गरिरहेका हुन् वा पार्टीभित्रको विभाजनलाई व्यवस्थापन गर्ने मध्यस्थ भूमिकामा देखिन खोजिरहेका हुन् भन्ने प्रश्न पनि उठेको छ।

भेलामा कोइरालाले लिने राजनीतिक धारणा र देउवाको सम्बोधनले कांग्रेसभित्रको आगामी शक्ति समीकरणबारे महत्वपूर्ण संकेत दिन सक्नेछ।

संस्थापन पक्ष महाधिवेशनको तयारीमा

देउवा समूह राष्ट्रिय भेलाको तयारीमा केन्द्रित भइरहँदा कांग्रेसको संस्थापन पक्ष भने महाधिवेशनको तयारीमा जुटेको छ। थप निर्णयका लागि केन्द्रीय समिति बैठक लगातार दोस्रो दिन पनि जारी रहेको छ।

यसले कांग्रेसभित्र दुई फरक राजनीतिक प्राथमिकता देखाएको छ, एकातिर देउवा समूह राष्ट्रिय भेलामार्फत आफ्नो राजनीतिक तथा संगठनात्मक शक्ति देखाउने तयारीमा छ भने अर्कोतिर संस्थापन पक्ष पार्टीको आगामी महाधिवेशनलाई केन्द्रमा राखेर संगठनात्मक प्रक्रिया अघि बढाउन खोजिरहेको छ।

यसरी एउटै पार्टीभित्र दुई पक्षका फरक–फरक गतिविधिले कांग्रेसको आन्तरिक शक्ति संघर्षलाई थप स्पष्ट बनाएको छ।

विमानस्थलबाट भेलासम्म

देउवाको आगमनदेखि राष्ट्रिय भेलासम्मका गतिविधिले कांग्रेसभित्रको शक्ति परीक्षणको वातावरण बन्ने देखिन्छ।

विमानस्थलमा कति नेता–कार्यकर्ता उपस्थित हुन्छन्, कुन तहका नेताहरू स्वागतमा पुग्छन्, राष्ट्रिय भेलामा कस्तो सहभागिता हुन्छ र देउवाले कस्तो राजनीतिक सन्देश दिन्छन् भन्ने विषयलाई कांग्रेसभित्र मात्र होइन, बाहिर पनि चासोका साथ हेरिएको छ।

विशेषतः करिब पाँच महिनापछि स्वदेश फर्किएका देउवाले आफ्नो समूहको राजनीतिक अवस्थाबारे कस्तो धारणा राख्छन् भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ। अदालतको प्रक्रियाले कांग्रेसको आधिकारिकतासम्बन्धी विवादलाई नयाँ मोड दिएको अवस्थामा देउवाको सार्वजनिक अभिव्यक्तिलाई आगामी राजनीतिक रणनीतिको संकेतका रूपमा समेत हेरिनेछ।

कांग्रेसमा अब शक्ति परीक्षण

पछिल्लो घटनाक्रमले कांग्रेसको विवाद अब केवल नेतृत्व कसले गर्ने भन्ने प्रश्नमा सीमित नरहेको देखाउँछ। पार्टीको आधिकारिकता, महाधिवेशनको समय र प्रक्रिया, संगठनमाथिको नियन्त्रण तथा भावी नेतृत्वको समीकरण सबै विषय एकअर्कासँग जोडिएका छन्।

यस्तो अवस्थामा देउवाको स्वदेश फिर्ती, विमानस्थलमा हुने भनिएको भव्य स्वागत र त्यसपछि आयोजना हुने राष्ट्रिय भेलाले देउवा समूहको राजनीतिक मनोबल र संगठनात्मक शक्ति मापन गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ।

ठूलो भीड जम्मा हुनु मात्र राजनीतिक शक्ति स्थापित भएको प्रमाण भने होइन। भेलाबाट कस्तो राजनीतिक सन्देश आउँछ, त्यसले पार्टीभित्रको असन्तुष्ट समूहलाई कति आकर्षित गर्छ र संस्थापन पक्षसँगको संवाद वा टकराव कुन दिशामा जान्छ भन्ने कुराले यसको वास्तविक प्रभाव निर्धारण गर्नेछ।

अन्ततः देउवाको काठमाडौं आगमन कांग्रेसभित्रको एउटा नियमित राजनीतिक भ्रमणभन्दा बढी अर्थपूर्ण बन्ने सम्भावना छ। पाँच महिनापछि फर्किएका पूर्वसभापतिको स्वागतदेखि राष्ट्रिय भेलासम्मका गतिविधिले कांग्रेसको आगामी शक्ति समीकरणको प्रारम्भिक चित्र कोर्न सक्छ।