सहायक वन अधिकृत सुरेशचन्द्र डिसीः सदावहार विवादित पात्र

डोटी साउन २९(ई–रैवार)
२०७३ माघको दोस्रो साताको अन्तिमतिर जोरायल क्षेत्रमा व्यापक वन फँडानी भएको प्रारम्भिक सूचनापछि पत्रकार टोली त्यसक्षेत्रमा पुग्यो । स्थलगत अध्ययन गर्दा अवस्था निकै गम्भिर थियो । आर्थिक वर्ष ‘२०७२÷०७३ को कटान आदेश’मा अबैध रुपमा त्यतिबेला काठ काटिएको थियो । काटिएका रुखपनि आँला थिए ।
फँडानीको स्थलगत ‘रिपोर्टिङ’ गरेर आएको पत्रकार टोलीलाई तत्कालिन सेक्टर वन कार्यालय बुडरका सहायक वन अधिकृत सुरेशचन्द्र डिसीले डोटीको बुडरमा भेटेर ‘प्रभावित’ पार्ने प्रयास गरे । तत्कालिन अवस्थामा वनको अनुगमनको जिम्मा सेक्टर बन कार्यालयलाई हुन्थ्यो ।
‘कसरी जाँदा ठिक हुन्छ । तपाई प्रस्ताब ल्याउनुस न । हामीले सरेण्डर हान्यौ, ल,’ पत्रकारसंग भेट्दै उनले भनेका थिए,‘साथीभाई हो । मायाप्रेम बढाउ । तपाई दाङ जाँदा(दाङ उनको घर हो) छिर्ने । म यता छिर्छु । आउदा जाँदा भेट भैरहोस भन्ने हो । तपाई बिबाहमा बोलाउनुस । म बर्थडेमा बोलाउछु ।’
प्रत्यक्ष रुपमा ‘कमिशन’ लिएर कुराकानी मिलाउन उनले प्रलोभन दिईरहेका थिए । त्यो कमिशन सामुदायिक वनहरु तथा ठेकेदारहरु तथा काष्ठ उद्योगबाट संकलन गर्नसकिने उनी आश्वासन दिदैथिए । यसक्रममा केही सुदूरपश्चिमका ठुला काठ उद्योग र तीनका संचालकका नाम समेत लिन भ्याए ।
काठ कटानी भैरहेका बेला आफुले जे भन्यो त्यही चल्ने उनले बताएका थिए । ‘काम भैरहेका बेला हामीले जे भन्यो त्यही चल्छ,’ उनी भन्दैथिए,‘मेरो एरियामा काम गरिरहेकाहरुले मान्नुप¥यो । नत्र काम छोड्नुपर्छ । यस्तो रिलेशन हुन्छ हाम्रो ।’
उनले यसरी बार्गेनिङ गरेको, वन फँडानीमा समेत उनी दोषि देखिएको फँडानीमा मिलेमतो गरेको लगायतका आशयका समाचारहरु प्रकाशित भएका थिए । त्यसपछि तत्कालिन जिल्ला वन कार्यालयबाट गएको स्थलगत निरीक्षण टोलीले उनलाई पनि दोषी देखायो । धमाधम समाचार आउन थालेपछि उनले पत्रकारको ‘ढाँड र कलम भाँच्ने’ धम्की समेत दिएका थिए । डोटीमा विवादमा आएपछि उनलाई तत्कालिन क्षेत्रीय वन कार्यालय धनगढी तानियो । त्यस घटनामा उनी ‘शक्ती’ प्रयोग गरेर उम्कीए ।
सहायक वन अधिकृत डिसी विवादमा आएको यो पहिलो घटना होईन् । उपभोक्तासंग अशुली, वन पैदावर संकलनमा उपभोक्ता तथा ठेकेदारसंग सेटिङ, अवैध तस्कारी, आफ्नै कर्मचारीहरुसंग झै–झगडा लगायतका कारण उनी पटक–पटक विवादमा आईराख्ने पात्र हुन् । यी सबै घटनाहरुमा उनी ‘शक्तीको प्रयोग’ गरेर जहिल्यै उम्किदै आएको जानकारहरु बताउछन् । ‘शक्तिको सधै नजिक बसिराख्ने, मान्छे हुन डिसी । सबैजसो राजनीतिक दलका नेताहरु, पत्रकार, ‘व्यरोक्रेसी’तिर अनौठो सम्बन्ध हुन्छ उसको,’ वन संयन्त्रमै बसेर काम गरिरहेको स्रोत भन्छ,‘त्यही भएर पनि उ ‘फ्लोर’मा असोभनिय ढंगले प्रस्तुत हुने, बार्गेनिङ गर्ने काममा खुल्लम–खुल्ला लाग्छ ।’

अधिक समय बुडर र वीपीनगरमा
स्थायी घर दाङ रहेका सहायक वन अधिकृत डिसीले जागिरको अधिकांश समय बुडर र वीपीनगरमा बिताएका छन् । बुडर र बीपीनगर भित्रिमधेश क्षेत्रमा पर्दछन् । यहाँ बाक्लो र ठुल्ठुला साल र सल्लाको वन छ । यसबाहेक यही क्षेत्रमा ठुलो मात्रामा अन्य वनपैदावरहरुको पनि संकलन र निकासी हुन्छ । यही क्षेत्रबाट बर्षौदेखी ठुलोमात्रामा काठ तस्करी हुँदैआएको छ । त्यही भएकाले उनको रोजाई त्यहाँ हुनेगरेको छ ।
स्रोतका अनुसार २०४८ सालमा क्षेत्रीय वन निर्देशनालय धनगढीको विभागिय नियूक्ती लिएर रेञ्जरका रुपमा उनी डोटी प्रवेश गरेका हुन् । शुरुमा उनी लानाकेदारेश्वर ईलाका वन कार्यालयमा खटिए । त्यो कार्यालय पछि वीपीनगरमा सारियो । त्यसको केही वर्ष डोटीमा बसेर कैलाली सरुवा भए । कैलालीमा त्यतिबेला काठ तस्करीको ठुलो गिरोह सक्रिय थियो ।
त्यसक्रममा उनको कैलालीमा आफ्नै विभागको एकजना कर्मचारीसंग झगडा प¥यो । ‘त्यसपछि उनको खुकुरी हानाहानको स्थिती पुगेपछि २०५८÷०५९ तिर डोटी सरुवा भएको हो,’ स्रोत भन्छ ।
डोटी आएपछि उनी बुडरमा दरबन्दी मिलाएर गए । ‘द्वन्द्वकालमा काठ कटानीको कुनै हिसाबकिताब नै थिएन,’ एकजना पुराना वन कर्मचारी भन्छन्,‘उनको विद्रोही माओबादी र सेनासंग दोहोरो सेटिङ्को सम्बन्ध थियो । त्यो समयमा पनि उनी त्यहा जमेर बसे ।’
२०६२÷०६३ तिर उनलाई ईलाका वन कार्यालय कालिकास्थान खटाउदा उनी काममा नै नगईदिएको स्रोत बताउछ । पछि ‘पावर’ प्रयोग गरेर फेरी उनी बुडरमै गए । बुडरमा गएपछि २०६४ सालमा अबैध वन फँडानीको समाचारमा उनी विवादमा आए । बुडरमै बस्दा उनले उपभोक्तालाई अनावश्यक सताउने गरेको, स–साना मुद्दामा फसाएर धम्क्याउदै अशुली गर्नेगरेको, महिलाहरुमाथि दुव्र्यबहार गरेको, ठेकेदारहरुसंग मिलेर तस्करीमा लागेको आरोपहरु लाग्दै आएका छन् ।
उनको दुव्र्यवहार बढ्दै गएपछि २०६८ तिर बुडरबाट एक बस स्थानीयबासी र उपभोक्ताहरु आएर उनको सरुवाको माग गर्दै जिल्ला वन कार्यालय घेराउ गरे । त्यसपछि उनको पूर्वतिर सरुवा भयो । सरुवा भएपछिपनि सरुवा लिने नमानेको स्रोत बताउछ । उनको रमानापत्र जिल्ला वन कार्यालयबाट कार्यालय सहयोगी पठाएर बुडरमै थमाउनुपरेको स्रोत बताउछ ।
सरुवा भएको केही समयमै उनी फेरी डडेल्धुरा सरुवा मिलाएर आए । डडेल्धुरा पनि काठको तस्करीका लागि चर्चामा आईरहन्छ । डडेल्धुरा आएपछि उनको रोजाई भित्रिमधेशको जोगबुडा र आलिताल क्षेत्रमा प¥यो । जुन बुडरसंग जोडिएको र साल–सल्लाको व्यापक कटानी हुने क्षेत्र हो ।
त्यहाँ तत्कालिन जिल्ला वन अधिकृत कृष्ण भट्टमाथि हातपात सहित झै–झगडा गरेपछि उनी २०७१ सालमा दैलेख सरुवा भए । दैलेखमा केही समय बसेर फेरी २०७२ सालमा डोटीमै सरुवा मिलाएर फर्किएर सेक्टर वन बुडरमा खटिएर गए । डोटीमा आउदा निमित्त जिम्मेवारी पाएका अधिकृतलाई ‘म सिनियर हुँदाहुँदै तिमि किन निमित्त’भनेर विवाद गरेका थिए । त्यो मुद्दा जिल्ला प्रशासनसम्म पुगेको स्रोत बताउछ ।
गत आर्थिक वर्षको सुरुवातमा सेक्टर वन कार्यालय खारेज भयो । त्यसपछि सुदूरपश्चिम मुख्यमन्त्री कार्यालयको राजनीतिक ‘पावर’ प्रयोग गरेर योजनावद्ध रुपमा गत भदौ–असोजमा सब–डिभिजन वन कार्यालय वीपीनगरको गए ।
जहाँको कार्यकाल सकिदैगर्दा उनी यतिबेला अख्तियारको फन्दामा परेका छन् । नयाँ कर्मचारी समायोजन अनुसार उनी कञ्चनपुर सरुवा भएर गएका थिए । जसको रमानापत्र पनि यही साउन २३ गते बुझिसकेका थिए । उनलाई आईतबार काठको काम मिलाईदिएबाफत घुस लिएको आरोपमा तीन लाख २६ हजार नगदसहित अख्तियारले नियन्त्रणमा लिएको छ । उनलाई थप छानविनका लागि काठमाण्डौ पठाईएको छ ।
सोही घटनामा थप अर्का व्यक्ती पक्राउ परेका छन् । सुशान जोशी नाम गरेका अर्का व्यक्तीलाई पनि डडेल्धुराबाट पक्रिएको अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग महेन्द्रनगरका प्रमुख शिब काकीले जनाए । ‘बिचौलियाको भूमिका निर्वाह गरेको अभियोगमा समातेका छौ । उनललाई पनि काठमाण्डौ पठाईसकिएको छ,’ उनले भने ।