बंगालको खाडीको न्यूनचापीय प्रणाली शक्तिशाली बन्दै नेपालतर्फ, शुक्रबारदेखि भारी वर्षाको जोखिम

काठमाडौं । बंगालको खाडीमा विकसित न्यूनचापीय प्रणाली थप शक्तिशाली बन्दै नेपालतर्फ सर्ने क्रममा रहेकाले शुक्रबारदेखि आइतबारसम्म देशभर वर्षाको गतिविधि बढ्ने भएको छ। मौसम विज्ञान विभागका अनुसार गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा भारीदेखि धेरै भारी तथा एक–दुई स्थानमा अति भारी वर्षा हुनसक्ने सम्भावना छ।

मौसमी प्रणाली सक्रिय हुँदा देशका अधिकांश भूभागमा मेघगर्जन, चट्याङ र हावाहुरीसहित वर्षा हुने भएकाले बाढी, पहिरो, गेग्रान बहाव र डुबानको जोखिम बढ्ने विभागले जनाएको छ। यसअघि नै बाढी तथा पहिरोबाट प्रभावित क्षेत्रमा नयाँ वर्षाले थप क्षति निम्त्याउन सक्ने भएकाले विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।

सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै विभागले मधेसबाहेक ६ प्रदेशका ४२ जिल्लालाई ‘सुन्तला’ संकेतमा राखेको छ। गण्डकी प्रदेशका सबै ११ जिल्ला सुन्तला संकेतमा छन् भने लुम्बिनी प्रदेशका अधिकांश जिल्ला पनि उच्च जोखिमको संकेतमा परेका छन्। थप ३५ जिल्लालाई ‘पहेँलो’ संकेत दिइएको छ।

कोशी, मधेस, बागमती र सुदूरपश्चिम प्रदेशका केही स्थानमा पनि भारी वर्षाको सम्भावना छ। कर्णालीका केही भूभागमा भीषण वर्षा हुनसक्ने आकलन गरिएको छ। देशका अधिकांश स्थानमा भने मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यम वर्षा हुने सम्भावना रहेको विभागले जनाएको छ।

बंगालको खाडीबाट नेपालसम्म कसरी आइरहेको छ वर्षा ?

उत्तर अण्डमान सागर तथा आसपास विकसित न्यूनचापीय क्षेत्र अहिले बंगालको खाडीको मध्य भागमा रहेको छ। पश्चिम–उत्तरपश्चिम दिशातर्फ अघि बढिरहेको उक्त प्रणाली थप शक्तिशाली हुने क्रममा छ।

मौसमविद्हरूका अनुसार प्रणालीको प्रभावले जलवाष्पयुक्त हावा नेपालतर्फ भित्रिने भएकाले वर्षाको सम्भावना बढेको हो। प्रणाली भारततर्फ प्रवेश गरेपछि पनि उत्तरतर्फ सर्ने क्रममा रहने भएकाले नेपालमा थप जलवाष्पयुक्त हावा भित्रिन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यसको प्रारम्भिक प्रभाव बुधबारदेखि कोशी, मधेस, बागमती र गण्डकी प्रदेशमा देखिन थालेको छ। शुक्रबारदेखि भने मौसमी प्रणाली थप सक्रिय हुने अनुमान गरिएको छ। तर यसको प्रभाव सबै स्थानमा समान नहुने भएकाले कतै लामो समयसम्म मध्यम वर्षा र कतै छोटो अवधिमै ठूलो वर्षा हुनसक्ने मौसमविद्हरूले बताएका छन्।

गण्डकी र लुम्बिनी बढी प्रभावित हुने

गण्डकी प्रदेशका सबै जिल्लामा वर्षाको प्रभाव देखिने सम्भावना छ। पहाडी सडक, नदी तथा खोलाको आसपासका बस्ती र पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा विशेष सतर्कता आवश्यक हुनेछ।

लुम्बिनी प्रदेशमा पनि अधिकांश भूभागमा भारीदेखि धेरै भारी वर्षाको सम्भावना छ। दाङदेखि पूर्वतर्फ नवलपुरसम्मका भूभागमा समेत मौसमी प्रणालीको प्रभाव देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

कर्णालीको पूर्वी भूभाग तथा सुदूरपश्चिमका दक्षिणी पहाडी र तराई क्षेत्र पनि वर्षाबाट प्रभावित हुनसक्ने विभागको आकलन छ।

बागमतीमा थप जोखिम

बागमती प्रदेशमा पनि वर्षाको गतिविधि बढ्ने सम्भावना छ। चितवन आसपासका नदी तथा खोलामा पानीको सतह बढ्नसक्ने जोखिम रहेको छ।

यसअघि नै बाढी तथा पहिरोबाट प्रभावित रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा नयाँ वर्षाले थप समस्या निम्त्याउन सक्ने अवस्था छ। कमजोर बनेका सडक, पहिरो प्रभावित ढलान तथा जोखिमयुक्त बस्तीमा थप क्षति हुनसक्ने भएकाले स्थानीय तहले निगरानी बढाउनुपर्ने देखिएको छ।

पहाडमा पहिरो, तराईमा डुबान

भारी वर्षाका कारण पहाडी तथा चुरे क्षेत्रमा पहिरो र आकस्मिक बाढीको जोखिम बढ्नेछ। खोल्सा, खहरे तथा साना नदीमा पानीको बहाव अचानक बढ्न सक्ने भएकाले आसपासका बस्तीमा विशेष सावधानी आवश्यक हुनेछ।

तराईका होचा भूभागमा नदीको पानी बढ्दा डुबानको जोखिम रहन्छ। पानी निकास कमजोर भएका शहरी क्षेत्रमा समेत आकस्मिक डुबान हुनसक्ने भएकाले स्थानीय प्रशासनले पूर्वतयारी गर्नुपर्नेछ।

यसअघि नै बाढी तथा पहिरोको असर भोगेका क्षेत्रमा जमिन कमजोर रहेकाले नयाँ वर्षाले जोखिम थप बढाउन सक्ने सम्भावना रहेको छ।

हिमाली क्षेत्रमा हिमपात र गेग्रान बहावको जोखिम

उच्चपहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा भारीदेखि धेरै भारी हिमपात हुनसक्ने सम्भावना पनि रहेको छ। वर्षा र हिमपातको संयुक्त प्रभावले गेग्रान बहावको जोखिम बढ्न सक्ने भएकाले पर्वतारोही, पदयात्री तथा हिमाली क्षेत्रमा रहेका व्यक्तिलाई मौसमको अवस्था बुझेर मात्र गतिविधि सञ्चालन गर्न आग्रह गरिएको छ।

शुक्रबारदेखि आइतबार यात्रा गर्दा सावधानी

सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै शुक्रबारदेखि आइतबारसम्म अत्यावश्यक नभएसम्म लामो दूरीको यात्रा नगर्न सम्बन्धित निकायले आग्रह गरेका छन्।

विशेषगरी रातको समयमा पहाडी सडकमा यात्रा गर्दा पहिरो, सडक अवरोध र खोलामा पानीको बहाव बढ्ने जोखिम हुने भएकाले थप सावधानी आवश्यक हुनेछ। हवाई उडानमा समेत मौसमको प्रभाव पर्नसक्ने भएकाले यात्रुले प्रस्थानअघि सम्बन्धित सेवा प्रदायक तथा आधिकारिक सूचना हेर्नुपर्नेछ।

जोखिममा रहेका परिवारले पूर्वतयारी गर्नुपर्ने

नदी तथा खोला किनार, पहिरो जोखिमयुक्त भिरालो जमिन, चुरे क्षेत्र र डुबान सम्भावित भूभागमा बसोबास गर्ने परिवारले पहिले नै आवश्यक तयारी गर्नुपर्नेछ।

महत्त्वपूर्ण कागजात, औषधि, खानेपानी, खाद्यान्न, मोबाइल चार्ज गर्ने साधन तथा प्�