विपद्मा चीनको अतुलनीय सहयोग, परराष्ट्रमन्त्री खनालले दिए धन्यवाद

काठमाडौं । नेपालमा आएको विनाशकारी बाढी तथा पहिरोपछि छिमेकी चीनले उद्धार, राहत र विपद् व्यवस्थापनका लागि आफ्नो सहयोग थप तीव्र बनाएको छ। राहत सामग्रीदेखि उद्धार उपकरण, फोरेन्सिक तथा डीएनए पहिचान विशेषज्ञ र पानी शुद्धीकरण उपकरणसम्म चीनले सहयोग विस्तार गरेको हो।

चीनको सहयोगले तत्कालीन उद्धार तथा राहतमा मात्र टेवा पुगेको छैन, प्रभावित तथा विस्थापितको व्यवस्थापन र आगामी पुनर्निर्माणका लागि समेत भरोसा बढाएको छ। चिनियाँ सहयोगप्रति परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले धन्यवाद व्यक्त गर्दै विपद्को सामना गर्न नेपाल–चीनबीच थप सहकार्य आवश्यक रहेको बताएका छन्।

चिनियाँ राजदूतसँगको भेटमा मन्त्री खनालले बाढीका कारण नेपाल र चीन दुवैतर्फ क्षति पुगेको उल्लेख गर्दै प्रभावित क्षेत्रमा चीनबाट थप सहयोगको अपेक्षा व्यक्त गरे। बाढीमा चिनियाँसहित विदेशी नागरिकसमेत प्रभावित भएकाले उनीहरूको खोज, उद्धार र राहतलाई प्राथमिकतामा राखिएको उनले बताए।

नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा समेत प्रभाव परेको पछिल्लो विपद्का कारण दुई देशबीच सूचना आदानप्रदान, समन्वय र सहकार्यको आवश्यकता थप स्पष्ट भएको छ। परराष्ट्रमन्त्री र चिनियाँ राजदूतबीच भएको छलफलले विपद्को प्रकृति, प्रभावित क्षेत्रको अवस्था तथा नागरिक र आयोजनाको सुरक्षाबारे उठेका विभिन्न प्रश्न र आशंकालाई स्पष्ट पार्ने आधारसमेत तयार गरेको छ।

यसअघि बाढी प्राकृतिक कारणले आएको हो कि मानवीय गतिविधिका कारण भन्ने प्रश्नसमेत सार्वजनिक रूपमा उठेको थियो। सीमा क्षेत्रमा सञ्चालित आयोजना तथा त्यहाँ रहेका नागरिकको सुरक्षाबारे पनि चासो व्यक्त हुँदै आएको थियो। पछिल्लो संवादले यस्ता विषयमा तथ्यमा आधारित सूचना आदानप्रदान र पारदर्शी छलफलको आवश्यकता औंल्याएको छ।

उद्धारदेखि डीएनए पहिचानसम्म

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा चीनले राहत सामग्री तथा उद्धार टोली परिचालन गरिसकेको छ। अगस्ट ३० मा चिनियाँ वायुसेनाका दुई वटा Y-20 ठूला सैनिक परिवहन विमान काठमाडौं आएका थिए। ती विमानमार्फत करिब ५० टन आपत्कालीन राहत सामग्री, उद्धार उपकरण तथा सुरुङ उद्धारसम्बन्धी विशेषज्ञ टोली नेपाल ल्याइएको थियो।

सेप्टेम्बर १ मा चीनबाट राहत सामग्रीको दोस्रो खेप काठमाडौं आइपुग्यो। त्यसमा ड्रोन, डीएनए परीक्षणका उपकरण तथा रिएजेन्ट, पानी शुद्धीकरण उपकरण र प्रकाश उपकरणलगायत सामग्री थिए। पाँच जना डीएनए पहिचान विशेषज्ञसमेत नेपाल आएका थिए। उनीहरूले नेपाली पक्षसँग समन्वय गरी विपद् प्रभावित क्षेत्रमा काम गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

त्यसैगरी, सेप्टेम्बर ३ मा चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको वायुसेनाको Y-20A ठूलो क्षमताको मालवाहक विमानमार्फत राहत सामग्रीको अर्को खेप नेपाल ल्याइएको थियो। सोही चरणमा चिनियाँ फोरेन्सिक विज्ञको १० सदस्यीय टोलीसमेत नेपाल आएको थियो।

चीनले राहत सामग्री र प्राविधिक सहयोगसँगै नेपाललाई २० लाख अमेरिकी डलर आपत्कालीन बाढी राहत सहयोग उपलब्ध गराएको छ। चिनियाँ रेडक्रसले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा थप २ लाख अमेरिकी डलर सहयोग गरेको छ।

त्यसका अतिरिक्त चीनले विपद् प्रभावित क्षेत्रका उपग्रह तथा क्षेत्रीय तस्बिर, जलविज्ञान र मौसमसम्बन्धी सूचनासमेत नेपाललाई उपलब्ध गराइरहेको जनाएको छ। यसले प्रभावित क्षेत्रको अवस्था मूल्यांकन, उद्धार योजना निर्माण तथा जोखिम पहिचानमा थप सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

राहतबाट दीर्घकालीन सहकार्यतर्फ

नेपालमा विपद् पर्दा चीनले सहयोग गरेको यो पहिलोपटक भने होइन। २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पदेखि कोरोना महामारी र मेलम्ची बाढीसम्म चीनले विभिन्न समयमा नेपाललाई राहत तथा पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्दै आएको छ।

तर अहिलेको विपद्को प्रकृति विगतका विपद्भन्दा केही फरक छ। भोटेकोसी तथा नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रलाई प्रभावित बनाएको यस विपद्ले दुवै देशमा क्षति पुर्‍याएको छ। त्यसैले अहिलेको चिनियाँ सहयोगलाई तत्कालीन राहत र उद्धारमा मात्र सीमित नराखी नागरिकको सुरक्षा, सूचना आदानप्रदान, विपद् पूर्वसूचना, जोखिम न्यूनीकरण र आगामी पुनर्निर्माणसम्म विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

विपद्का बेला चीनले देखाएको सहयोगले नेपाल–चीन सम्बन्धलाई मानवीय तथा विपद् व्यवस्थापनको सहकार्यमा समेत थप गहिरो बनाउने अवसर दिएको छ। अबको चुनौती भने राहतपछिको पुनर्स्थापना र पुनर्निर्माणलाई सुरक्षित, दिगो र भविष्यमा यस्ता विपद्को जोखिम घटाउने ढाँचामा अघि बढाउनु हो।